De Bol, van zandplaat tot rivierduin

Wandeling
Op 'De Bol' is een wandelroute uitgezet die u langs alle aardkundig interessante verschijnselen leidt. De rondwandeling is ongeveer 2 km lang en is gemarkeerd met rode paaltjes. De nummers op sommige paaltjes verwezen naar de nummers in onderstaande tekst.
De wandeling begint bij de strekdam. Aan uw rechterhand bevindt zich de aanwas van de Binnenlek begroeid met net, aan uw linkerhand de Lek. De route volgt het karrenspoor tot u bij de rivierduinen aankomt (paal l). Bij harde wind vindt hier nog steeds duinvorming plaats. U vervolgt de route over de oeverwal en door het hooiland tot u bij paaltje 2 aankomt, waar u uitzicht heelt over de Binnenlek. Bij eb valt deze getijdekreek voor het grootste deel droog en zijn de steilrandjes, gevormd door getij en golven, duidelijk zichtbaar.
Terwijl u langs de getijdekreek loopt, komt u bij de kade met waterkering (paal 3). Deze zijn aangelegd nadat dit deel van het eiland in de jaren '30 in het kader van de werkverschaffing is afgegraven. Hierna loopt u door het hooiland terug naar de strekdam. Houdt bij een bezoek aan het eiland rekening met het getij. Bij hoog water (door vloed of stuwing door de wind) is het eiland vaak met bereikbaar en kunt u er dus ook met af!

Bij een waterstand minder dan 1,20 M boven NAP kan je zonder laarzen op de Bol komen.
Kijk voor waterstanden van Schoonhoven bij Rijkswaterstaat: 



Route naar de Bol: (klik op het plaatje)

Meer informatie
De Bolis een voormalig eiland, thans schiereiland in de gemeente Lopik. Het wordt beheerd door Staatsbosbeheer.
Gelegen in de Lek, 3 km zuidwestelijk van Lopik. Ten westen van het schiereilandje ligt een circa één kilometer lange doodlopende arm van de Lek, die Binnenlek wordt genoemd.
Op kaarten uit de 17e eeuw is De Bol al te vinden als een zandplaat in de Lek.
Tot de 11e eeuw kon de Lek zich ongehinderd door het land slingeren. De rivier overstroomde regelmatig en afzettingen zorgden voor vrij hoge oeverwallen. In de rivier vormden zich zandplaten zoals De Bol. De Lek is door dit eilandje opgesplitst in een hoofdgeul en een bijgeul (de Binnenlek).
In 1840 is De Bol door een strekdam, evenwijdig aan de stroomrichting van de Lek, met de oever verbonden waardoor het een schiereiland is geworden en de Binnenlek nog maar aan één kant met de Lek in verbinding staat. Dit versterkt de invloed van het getij.
Bijzonder aan de Lek in deze omgeving is namelijk dat de rivier wordt beïnvloed door eb en vloed. Dat betekent dat De Bol tweemaal per etmaal voor een deel onder water staat. Het eilandje verandert zo telkens een beetje. Na een periode hoogwater kan er ineens een geul door de duinen lopen. Bij eb valt de kreek grotendeels droog en bestaat dan uit zandplaten, gescheiden door geultjes. Bij vloed zetten zich zand en klei af. De oude Lekbedding slibt langzaam dicht. Het afgedamde einde van de kreek is hierdoor veranderd in een moerassige zone, begroeid met riet. Als de verlanding zich voortzet, kunnen er ook bomen gaan groeien (zachthoutooibos).

De oevers van De Bol kalven af aan de kant van de Binnenlek, zodat steilranden ontstaan die op sommige plaatsen bijna twee meter hoog zijn. Het erosieproces duurt nog voort, wat te zien is aan brokken klei en zand aan de voet van de klifjes. Behalve van erosie is er sprake van zandafzetting. De zandafzettingen op de oostpunt van De Bol verstuiven waardoor zich rivierduinen hebben gevormd. Nog actief stuivende rivierduinen zijn, zeker in de provincie Utrecht, een zeldzaam verschijnsel geworden. Het centrale deel van De Bol is in de jaren dertig van de 20e eeuw afgegraven in het kader van de werkverschaffing. Ter voorkoming van overstromingen is een kade om deze laagte aangelegd. In de kade is een waterkering aangebracht waarin bij hoog water planken geplaatst konden worden om het water tegen te houden. Bij laag water werden deze verwijderd zodat het gebied kon afwateren op de Binnenlek.

Dit alles was reden voor de provincie Utrecht om De Bol in oktober 2001 tot aardkundig monument te benoemen (op dat moment het zesde aardkundige monument in de provincie. De komende zes jaar wordt er jaarlijks nog een aardkundig monument aangewezen). Het bijzondere van dit eilandje is dat er verschillende landschapsvormen zijn (zoals rivierduinen, een getijdenkreek en steilrandjes) en dat er sprake is van een unieke vegetatie (onder meer de kruisdistel, sikkelklaver, kattedoorn, spindotter en driekantige bies kunt u hier tegenkomen).

Agrariër G. van Bezooijen laat hier al veertig jaar zijn koeien grazen. Tevens gebruikt hij het gras als wintervoer voor zijn vee.
De Bol wordt gebruikt door watersporters en dagjesmensen.
Staatsbosbeheer heeft hier een wandelroute van twee kilometer uitgezet, die u langs de verschillende aardkundige rijkdommen van het eiland voert.
Boswachter Nico de Bruin stelt: "De rivierduinen hebben betreding nodig, anders groeit het hier dicht. Wij hopen dat er veel mensen komen wandelen. Anders zetten wij binnenkort een paar koeien neer die de boel kunnen leeggrazen en plattrappen." De boswachter raadt u aan stevige wandelschoenen mee te nemen: "Het eilandje is niet gemakkelijk te bereiken. De strekdam kom je niet over met je naaldhakken. Je moet er op gekleed zijn." Houd bij uw bezoek aan het eiland rekening met het getij. Bij hoog water (door vloed of stuwing door de wind) is het eiland vaak niet bereikbaar en kunt u er dus ook niet af!
Voor wie meer over De Bol wil lezen, is bij Staatsbosbeheer en de provincie Utrecht de folder De Bol, van zandplaat tot rivierduin verkrijgbaar.
Informatie vindt u ook op het informatiepaneel op de dijk.
(gevonden op: http://www.filatop.nl/content/view/74/67/)
 

Een wandeling in mei 2007 (klik op start voor dia show)



Kijk ook eens bij: